Trouw: De verkiezing die Japan zijn eigen leger brengt

Trouw: De verkiezing die Japan zijn eigen leger brengt

De kiezers in Japan mogen morgen vervroegd naar de stembus. Bij winst wil premier Abe een langgekoesterde wens in vervulling laten gaan: het veranderen van de pacifistische grondwet. Met dank aan Noord-Korea.

Premier Shinzo Abe nam een gok toen hij eind vorige maand vervroegde verkiezingen uitschreef. Een peiling in juli had nog uitgewezen dat slechts 30 procent van de kiezers vertrouwen had in de leider van de Liberaal-Democratische Partij, die verwikkeld was in twee politieke schandalen. Pas toen de gemoederen tussen Noord-Korea en de VS hoog opliepen, krabbelde Abe weer overeind en zag 50 procent van de Japanners het toch weer met hem zitten.

Volgens Koichi Nakano, hoogleraar Japanse politiek aan de Sophia Universiteit van Tokio, besloot Abe daarop munt te slaan uit het hernieuwde vertrouwen in hem als leider. "Met name de manier waarop hij afgelopen maand met de beschietingen vanuit Noord-Korea over Japans grondgebied omging, heeft zijn positie versterkt. Ook speelt mee dat de oppositie zwak is. Hij is van plan om die electoraal te vermorzelen."

Partij van de Hoop

Dat die oppositie zo zwak is, was op het moment dat Abe zijn gokje waagde, niet helemaal vanzelfsprekend. Op dezelfde dag dat Abe het parlement ontbond, richtte voormalig LDP-lid en huidig gouverneur van Tokio, Yuriko Koike, de Partij van de Hoop op. Binnen een paar weken naderde haar partij de liberaal-democraten van de premier in de peilingen. In de Japanse media sprak men van een tweestrijd en het was nog maar de vraag of Abe aan een nieuwe termijn kon beginnen. Maar het besluit van Koike, begin oktober, om zich niet verkiesbaar te stellen en zich volledig te concentreren op haar rol als gouverneur van Tokio kwam de partij duur te staan.

Volgens een peiling van persagentschap Kyodo News zal de Partij van de Hoop 50 zetels behalen bij de verkiezingen, wat niet genoeg is om in de buurt van de LDP te komen, die volgens de peiling 300 zetels zal binnenhalen. Tel daarbij op de 30 zetels die de boeddhistische coalitiegenoot van de LDP naar schatting zal winnen en Abe heeft een tweederde meerderheid in het Lagerhuis.

‘De manier waarop Abe afgelopen maand met beschietingen vanuit Noord-Korea omging, heeft zijn positie versterkt’

— Koichi Nakano, hoogleraar Japanse politiek aan de Sophia Universiteit van Tokio.

Die is nodig om een referendum te organiseren over het veranderen van de Japanse naoorlogse pacifistische grondwet. Het is al langer Abe's wens om werk te maken van het versterken van de Japanse verdedigingsmacht; het land heeft sinds de Tweede Wereldoorlog geen leger meer. Ook de Partij van de Hoop is voorstander van een dergelijke hervorming.

Lamgeslagen links

Ondertussen lijkt links lamgeslagen. De Democratische Partij, in 2009 nog de grote winnaar van de verkiezingen, hief zichzelf eind vorige maand op. Conservatieve leden van die partij sloten zich aan bij Koike's Partij van de Hoop, terwijl progressieve leden een nieuwe partij oprichtten: de Constitutionele Democratische Partij van Japan.

Op zich staan naast de spanningen met Noord-Korea ook 'linkse' thema's in de belangstelling, bijvoorbeeld de lastenverzwaring zoals een voor 2019 geplande btw-verhoging van 8 naar 10 procent.

De Constitutionele Democratische Partij van Japan weet echter nog niet optimaal te profiteren. Weliswaar neemt de belangstelling onder linkse kiezers toe. "Maar het is zo kort tot de verkiezingen, dat de partij niet genoeg tijd had om goede kandidaten te selecteren. Er is dus nauwelijks keuze voor linkse kiezers", aldus Nakano.

Pacifistische grondwet

Als Abe lukt een tweederde meerderheid in het Japanse Lagerhuis te verwerven, kan hij de grondwet aanpassen. De Amerikanen lieten bij het opstellen van de constitutie in 1947 artikel 9 opnemen dat bepaalt dat Japan geen leger mag hebben. Abe hoopt dat een eigen grondwet Japan zelfbewuster maakt en een rol op het wereldtoneel kan eisen. Maar veel Japanners zouden juist gehecht zijn aan de oude grondwet.

Strategy+Business: Can a Laundry-Folding Robot Improve Your Life?

Strategy+Business: Can a Laundry-Folding Robot Improve Your Life?

Strategy+Business: Lifelong High Performance, the Japanese–American Way

Strategy+Business: Lifelong High Performance, the Japanese–American Way